Klein Orkest – Over de muur

Het is op 9 november 30 jaar geleden dat de Berlijnse Muur viel. Daarom stond het Klein Orkest bij ‘De Wereld Draait Door’ nog één keer op het podium met het lied ‘Over de muur’. Beluister het hier om de dag te herdenken.

Een protestlied

Na Laat mij maar alleen en Koos Werkeloos had het Klein Orkest een top 10-hit met Over de muur. Het lied, geschreven door Harrie Jekkers, werd in 1984 uitgebracht aan de vooravond van de grote Vredesdemonstratie op het Malieveld in Den Haag. Harrie Jekkers koos er bewust voor om geen partij te kiezen. Het lied geeft de situatie weer in een verdeeld Europa na de Tweede Wereldoorlog. In het Westen heerste (zogenaamde) vrijheid en in het Oosten werd iedereen onderdrukt. Het lied behandelt het thema aan de hand van de situatie in de verdeelde stad Berlijn.

Oost-Berlijn wordt genoemd als voorbeeld van de heilstaat die Lenin en Karl Marx voor ogen stond; tegelijkertijd wordt geconstateerd dat je in die zogenaamde heilstaat voornamelijk op je tellen moest passen bij een afwijkende mening; een afwijkende mening mondde nog weleens uit in opsluiting in een psychiatrische instelling.

West-Berlijn wordt genoemd als bolwerk van vrijheid, voorbeeld van het kapitalisme. De vrijheid wordt verbeeld door porno, peepshow, zuipen en gokken. Daarbij wordt als schrijnend contrast de armoede in de wijk Kreuzberg genoemd, die in die jaren te boek stond als zeer arm. De aldaar wonende immigranten uit Turkije, maar ook geboren Duitsers, hadden het verre van breed. Vrijheid bleek daar alleen voor de rijke mensen. Demonstreren mocht wel, maar de noodzaak om te demonstreren bestond ook.

Vogels

Centraal in het nummer staan vogels. Deze vliegen over de muur van Oost- naar West-Berlijn. Ze kunnen naar beide stadsdelen zonder te worden neergeschoten. Toen die muur in 1989 viel, kwam het plaatje opnieuw in de belangstelling en ook weer in de Top 40; toen op cd-single.

Harrie Jekkers lichtte het lied eind 2016 toe in een minidocumentaire van Leo Blokhuis. Hij kreeg inspiratie voor dit lied toen hij bij Checkpoint Charlie stond te wachten om toegelaten te worden tot Oost-Berlijn en een vergelijking kon maken met West-Berlijn. Hij moest lang wachten voor de grenscontroles. Daarbij zag hij dat een hond bij de grenswacht gewoon kon doorlopen. Jekkers paste de hond aan naar vogels. Zelf had hij er weinig vertrouwen in dat het zou verkopen. Te moeilijke tekst als Kurfürstendamm zouden nadelig zijn voor een goede singleverkoop; hij kreeg ongelijk.