‘Kom niet met verklaringen wanneer iemand lijdt’

Welk verhaal of welke persoon uit de Bijbel spreekt je bijzonder aan? Wat is de betekenis van zo’n oud verhaal voor je leven van vandaag? In de rubriek Geraakt leggen we deze vraag steeds aan een lezer voor. Geertje Standhardt koos voor het Bijbelboek Job. 

Geertje (28) is verbonden aan de Duinzichtkerk. Ze vindt het verhaal van Job intrigerend en inspirerend, maar worstelt er ook mee. Wat is de zin van het lijden van de mens en hoe kun je iemand die lijdt het beste nabij zijn? Wie is God en wie ben jij nog als alles wegvalt? Ook het verhaal van Job geeft daar geen pasklare antwoorden op.  

Verlies

‘Door mijn studie rechten kijk ik vaak vanuit een theoretisch oogpunt naar dingen, maar het verhaal van Job raakt me omdat het juist geen theoretische verklaring biedt voor de vraag waarom er zoveel leed in de wereld is. Het is geen theorieboek, maar een boek over God en mensen. Over de mens die lijdt, die te maken heeft met pijn en verlies en over de vraag hoe daarmee om te gaan. Wanneer je al te snel een verklaring wilt hebben voor het lijden, doe je de mens die lijdt misschien wel tekort. Dat laat het verhaal van Job ook zien. Momenteel wordt mijn kijk op het verhaal beïnvloed doordat mijn beste vriendin al zestien maanden ernstig ziek is door corona. Ze kan niets meer. Dat is typisch zo’n situatie waarin je je gaat afvragen waarom en hoe dit heeft kunnen gebeuren. Job is een goed mens en hij verliest in een korte periode alles: zijn bezittingen, zijn kinderen en zijn gezondheid. Als hij alleen in die leegte zit, komen zijn vrienden naast hem zitten. Ze zeggen niets. Dat vind ik een mooi beeld. Als er iets ergs gebeurt, dan kun je aanvankelijk ook sprakeloos zijn, maar op een gegeven moment wil je – net als de vrienden van Job – toch iets zeggen of je wilt helpen. Zeker als iemand zelf worstelt met wat er gebeurd is en waarom. Dan wil je er een duiding aan geven, zin toekennen aan dat lijden, want was is nou erger dan dat lijden ook nog eens zinloos is? Ik snap die vrienden van Job goed. Ik wil dat zelf ook doen, bijvoorbeeld door te zeggen dat ze er sterker uitkomt. Voor mij gaat dit boek erover dat je dat juist níet moet zeggen. Elke verklaring die je ervoor geeft, doet af aan haar ervaring hoe haar leven totaal veranderd is.’ 

Glimp

‘Wat voor mij ook uit dit verhaal springt, is de eenzaamheid van Job. Iedereen om hem heen gaat door met zijn of haar leven. Als ik tegen mijn vriendin zeg dat het wel goed komt, wordt ze alleen maar eenzamer. Ik wil proberen te luisteren, naast haar blijven zitten, er zijn voor haar. Als je er voor iemand bent, dan is dat misschien een soort glimp van God.

Job roept God niet echt ter verantwoording, maar het komt er wel dichtbij. Hij roept, waar ben je nou? Jij bent toch degene die is en er zal zijn? Waarom ben ik nu dan zo alleen? Die godsrelatie spreekt mij meer aan dan God die boven is en wij hier. Zijn vragen en twijfels betekenen volgens mij niet dat Job zijn geloof in God is verloren, maar juist dat hij God kan aanspreken. Krijgt hij antwoord? God zoekt hem uiteindelijk wel op, maar niet met een goedpratend verhaal. Hij antwoordt in een storm. Ik weet niet precies wat ik daarvan moet maken, misschien dat het op een gegeven moment weer moet gaan waaien in je leven. Ook al geeft God geen pasklare antwoorden, dan nog is er die verbinding en dat is de troost. Als je een verlies meemaakt, wil je gewoon dat er iemand bij je is, dat je niet alleen bent. God kan ook die ander zijn.’

Jolly van der Velden