Een zoektocht naar heelheid en gebrokenheid

Marnix Niemeijer (foto) schreef gedichten over de psychoses van zijn dochter. Komende maanden reist een expositie van de teksten en de erbij gemaakte tekeningen langs een aantal Haagse kerken. ‘Ik hoop dat bezoekers daardoor emoties kunnen delen.’

Dat het leven kwetsbaar is, hoef je Marnix Niemeijer niet te vertellen. Hij en zijn vrouw Geke hebben drie kinderen – twee dochters en een zoon – die alle drie met lichamelijke of verstandelijke beperkingen te kampen hebben. Ook in zijn werkzame leven draait het vaak om mensen in kwetsbare situaties. Maar toen zijn oudste dochter Rieke ruim vijf jaar geleden haar eerste zware psychose kreeg, ging het wel heel diep. ‘Je ziet dat je dochter lijdt, dat ze zichzelf en de realiteit kwijt is. Ze was opgesloten in haar eigen wereld en ook wij konden haar niet bereiken. Dat hadden we voordien nooit meegemaakt, want contact was er altijd.’
Het psychisch lijden van zijn dochter maakte diepe indruk op hem en zette hem na lange tijd weer aan tot het schrijven van gedichten. ‘Zelf kreeg ik in die periode een hartinfarct, dus ik werd ook letterlijk stilgezet’, vertelt hij. ‘Mijn speelveld was de huiskamer met een wandeling van een half uur per dag. Toen mijn wereld kleiner werd, merkte ik dat er allerlei beelden naar boven kwamen. Het schrijven was een poging om mezelf weer terug te vinden en – via het gezicht van mijn dochter – mezelf in het gezicht te kijken.’

Hard maar mooi
Uiteindelijk schreef Niemeijer acht gedichten. Toen hij ze wilde publiceren vroeg en kreeg hij toestemming van zijn dochter, want ze vond ze mooi. ‘Wat vind je er dan mooi aan?’ vroeg vader Marnix, ‘want ik vind ze ook wel hard.’ ‘Ja, maar zo was het wel’, aldus Rieke, ‘en jij hebt mij gezien.’
Zo verscheen Opname van opzij, vijfentwintig jaar na zijn eerste bundel Tweegebieden. Kunstenaar Marcel Verbrugge maakte bij de gedichten ruim zeventig tekeningen. Twee daarvan zijn opgenomen in de mooi en subtiel vormgegeven bundel, negen vormen samen met acht gedichten de expositie Opname van opzij. De expositie ging van start in het UMCU, op de afdeling waar Rieke opgenomen was, deed vervolgens in Amersfoort een kerk en een boekhandel aan en in Utrecht het protestantse dienstencentrum.
Het is Niemeijers verlangen dat bezoekers door de expositie geraakt en bemoedigd worden. ‘Ik hoop dat ze erdoor met elkaar in gesprek komen, of dat ze juist stil zijn en emoties kunnen delen. Psychische aandoeningen komen vaak voor, maar het is niet altijd gemakkelijk om erover te praten. Vooral als het chronisch is kan het knap ingewikkeld zijn, niet alleen voor de persoon zelf, maar ook voor de familie en andere naastbetrokkenen.’

Zie de mens
De komende maanden is de expositie in Den Haag te zien; vanaf 9 maart (opening) in de Nieuwe Badkapel in Scheveningen en in de loop van mei in buurt-en-kerkhuis De Oase in Laak/Spoorwijk.
In de Badkapel zal de expositie een belangrijke rol spelen in het veertigdagentijdprogramma met het thema ‘Ecce homo: zie de mens’. ‘Het gaat over het mens-zijn in alle kwetsbaarheid en de zoektocht naar heelheid in gebrokenheid; een thema dat elk mens raakt’, aldus predikant Charlotte van der Leest. ‘Hoe mooi is het dan als je van de Badkapel tot de Oase ruimte kunt geven aan zo’n tentoonstelling. In de Badkapel willen we aan de hand van de expositie met een zo breed mogelijke groep mensen steeds in kleine kring het gesprek aangaan.’
Ook diaconaal medewerker Jan Baronner van De Oase (Stek) wil meer dan alleen de expositie laten zien. ‘Het gaat mij vooral om de betekenis; wat herkennen mensen erin en hoe kunnen we hen ondersteunen? Ds. Jantine Veenhof van Kerk in Laak wordt erbij betrokken zijn en een kerkdienst in juni komt in het teken van de expositie te staan.’

Irna van der Wekke

De data van de tentoonstellingen worden begin februari op deze website bekend gemaakt.

Deel dit artikel