Voltooid leven, lastig om over te praten

Fotograaf: Matthijs Termeer

‘Voltooid leven’, daar ging het over op een gespreksavond in Benoordenhout. Vragen te over. ‘Waarom willen we tegenwoordig lijden vermijden?’

Afgelopen herfst maakte het kabinet bekend dat het recht wil doen aan de wens van oude mensen die hun leven voltooid achten. Ze moeten onder strenge condities en begeleiding hulp kunnen krijgen bij zelfdoding, is het idee. Het is nog onduidelijk of en wanneer het kabinet met een wetsontwerp hierover wil komen.
Pastoor Ad van der Helm van de Parochie Maria Sterre der Zee hield een preek over dit thema. Een parochiaan, huisarts en deskundige op het gebied van medisch-ethische vraagstukken, hoorde die preek en werd erdoor geraakt. ‘Ik ging naar huis en toen heb ik dezelfde dag nog opgeschreven waar ik in de kerk eens verder over wilde praten.’
Vanavond is er een bijeenkomst in de Paschaliskerk (Benoordenhout) met zo’n vijftig bezoekers. De huisarts geeft een overzicht van de verschillen tussen euthanasie, palliatieve sedatie en een doodswens zonder medische grondslag. Ze blikt terug op discussies over euthanasie en ‘voltooid leven’ die in Nederland al veertig jaar spelen. Ze wil vragen oproepen: ‘We geven steeds vaker te kennen dat we zelf willen beslissen wanneer het leven klaar is. Maar is autonomie iets individueels of staat het altijd in relatie tot anderen? Barmhartigheid is een uitdaging voor de kerk. Hoe zijn we barmhartig tegenover mensen die lijden aan het leven? Hoe doen we deze mensen recht? Bestaat er wel ouderdom zonder gebreken?’
Van der Helm vertelt over de christelijke-katholieke waarden die in deze discussie een rol spelen. ‘Het mensbeeld vanuit de kerk is: we hebben een vrije wil, maar ook een ziel die eeuwig is. Iedere mens die er is, is door God gewild. Het leven is een geschenk, en dat kun je niet zomaar teruggeven.’ In het christelijke mensbeeld is lijden ook onderdeel van het leven. Het is een illusie dat we lijden kunnen uitbannen.’

Lastig gesprek
Er leven veel vragen onder de bezoekers: ‘Wat als je een behandeling weigert, is dat dan ook euthanasie?’ ‘Waarom willen we tegenwoordig lijden vermijden?’ Veel ouderen maar ook een aantal jongeren kunnen zich moeilijk voorstellen dat anderen zelf willen kiezen wanneer ze sterven: het leven is door God gegeven. ‘Maar hoe kunnen we hierover praten met de ongelovige wereld?’ Het is een lastig gesprek om te voeren, als christen, geeft Van der Helm toe. ‘Als iemand niet gelooft, dan is de discussie snel over.’
Hij benadrukt dat er ook andere invalshoeken voor een goed gesprek hierover zijn, zoals de rol van ouderen in onze maatschappij. ‘Ouderen horen erbij, ze maken deel uit van onze gemeenschap. De vraag is hoe wij voor hen kunnen blijven zorgen. Als mensen beseffen bij een gemeenschap te horen en daar gewaardeerd worden, zal de vraag naar een vervroegd levenseinde minder sterk worden.’
Grote onenigheden zijn er deze avond niet, maar een aantal pijnpunten worden wel besproken. Wat doet de katholieke kerk als een kerkganger toch besluit te kiezen voor de dood, bijvoorbeeld? Van der Helm: ‘Als pastor heb je ook niet altijd het antwoord, maar dit weet ik wel: de taak van de kerk en pastor is om mensen altijd nabij te blijven.’

Elleke Bal

Deel dit artikel